ਈਕੋ ਸਿੱਖ ਦੇ ਬਾਨੀ ਤੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਡਾਕਟਰ ਰਾਜਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਾਤਾ ਸਵ: ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੋਰ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਯਾਦਗਰੀ ਪਲ

ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ – ਭਾਰੀ ਦਿਲਾਂ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸਰਦਾਰਨੀ ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਬੁੱਧਵਾਰ, 22 ਜੁਲਾਈ, 2020 ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਚ’ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਢੰਗ ਨਾਲ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ ਸਨ।

ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ 1980 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਡੀ .ਸੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਹੀ ਹੈ।  ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ਪਟਿਆਲੇ ਤੋਂ ਵਾਇਆ  ਕੋਲਕਾਤਾ ਤੋ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਤੱਕ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀਆ ਵੰਡਦੀ, ਅਜਨਬੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਆਉਣ, ਖਾਣਾ ਖੁਆੳਣਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨਾ,ਅਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਆਉਣ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਯਾਤਰਾ ਸੀ।  ਉਹਨਾ ਕੋਲ ਕੋਈ ਦਿਖਾਵਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ  ਉਹ ਇਕ ਖੁੱਲੀ ਕਿਤਾਬ ਸਨ।ਜੋ ਵੀ ਉਹਨਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ, ਉਸਨੂੰ ਉਹਨਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਿਹਾ। ਉਹ ਹਰ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ, ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਘੰਟਿਆਂ ਬੱਧੀ ਖੇਡਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਬਜੁਰਗਾ ਨਾਲ ਘੰਟਿਆਂ ਬੱਧੀ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ। ਉਹਨਾ ਅਪਨੀ ਉਮਰ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਸਬੰਧ ਬਣਾਈ ਰੱਖੇ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਕਿਤੇ ਵੀ ਸਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤਿੱਖੀ ਯਾਦ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਨ। 85 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਪੱਕੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਹਰ ਵੇਰਵੇ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ।ਉਹਨਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਧੁਰਾ ਗੁਰਬਾਣੀ, ਸਿੱਖੀ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਚੜਦੀ ਕਲਾ ਵਿਚ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਭਰੀ ਸੇਵਾ ਵਾਲੀ ਰਹੀ ਸੀ। ਹਰ ਕੋਈ ਉਹਨਾ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਂਦਾ ਤੇ ਉਸ ਤੇ ਅਮਲ ਕਰਦਾ। ਜੋ ਕਿ ਇਹਨਾ ਦੀ ਨੇਕ-ਨਾਮੀ ਸੀ।ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਪਟਿਆਲੇ ਵਿਚ ਕਰਤਾਰ ਕੌਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਮਾਂ ਸੀ ਤੇ 20 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਚਾਰ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਵਿਧਵਾ ਬਣ ਗਈ ਸੀ।  ਕਰਤਾਰ ਕੌਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦਗੀ ਸਿਰਫ 8 ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤਕ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ ।ਪਰ 1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ ਦੀ ਅਬਲਾ ਸੀ ।ਜੋ ਸਰੀਰਕ ਸਿਖਿਆ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ ਦੀ ਅੋਰਤ ਬਣ ਗਈ ਸੀ।ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਨ ਲਈ ਪੈਸੇ ਦੀ ਬਚਤ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਮੀਲੋ-ਮੀਲ ਪਿੱਛੇ-ਅੱਗੇ ਤੁਰਦੀ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਕਦਮਾਂ ‘ਤੇ ਚੱਲਦਿਆਂ, ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਨਿਮਰਤਾ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਲਗਨ ਦੀਆ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ, ਜੋ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੋਰ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਉਦਾ ਸੀ।ਪਿੰਡ ਕੰਝਲਾ ਤੋਂ ਡਾ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨੇ ਕੰਝਲਾ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ , ਹਰ ਕਿਸੇ ਪਿਛੋਕੜ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਆਪਣੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਦਿਖਾਈ। ਜਿਹੜੀ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਕਾਰਨ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕੀ ਰਹੀ ਸੀ।  ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਨਵ-ਵਿਆਹੀ ਅਬਲਾ ਸੀ ।ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਚਿਹਰਾ (ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਭੂਤ ਦੇ) ਦਿਖਾਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਸਿਰਫ ਉਸਦੇ ਸਹੁਰੇ ਪ੍ਰੀਵਾਰ ਕਰਕੇ ਮੁਮਕਿਨ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦੀ ਸੀ।ਉਸਦੇ ਸੱਸ-ਸਹੁਰੇ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ, ਸੰਤ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਮਸਤੂਆਣਾ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਬਾਕੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਿੱਖੀ ਪ੍ਰਤੀ ਜਨੂੰਨ ਉਹਨਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।ਬਰਮਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਦੌਰਾਨ ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭਰ ਦੋਸਤ ਬਣਾਏ।  ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਸੰਗੀਤ, ਕਵਿਤਾ, ਚੁਟਕਲੇ, ਹਾਸੇ-ਮਜ਼ਾਕ ਦਾ ਸਥਾਨ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ, ਜਿਥੇ ਪੰਜਾਬੀ ਬੀਬੀਆਂ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਇਕੱਠ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ , ਨਿਯਮਤ ਕੀਰਤਨ ਦੀਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਪਾਠਾਂ ਤੱਕ ,ਉਸਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕੀਰਤਨ ਕਲਾਸਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ।ਤਾ ਕਿ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਉਸਦੇ ਬੱਚੇ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਕੀਰਤਨ ਸਿੱਖਣ। ਉਹ ਪਿਆਰੀ ਕੁੱਕ ਸੀ ਅਤੇ ਹਰ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਖੁਵਾਦੀ ਸੀ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਘਰ ਆਇਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਡਾਕਟਰੀ ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਰਾਜਨੀਤੀ, ਗੁਰਦੁਆਰੇ, ਕਮਿਨਿਟੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਾਰੀਫ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਸਖਤ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਪੋਤੇ-ਪੋਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿਣ, ਭਾਈਚਾਰੇ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸਹੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਦਿਖਾਈ । ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਅਲਜ਼ਾਈਮਰ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸੀ।  ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਛੱਡ ਗਏ।ਉਹ ਸੁਤੰਤਰ ਹੋ,ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਦੇਖ-ਭਾਲ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਰਹੀ। ਉਹ ਕਈ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿਚ ਬਜ਼ੁਰਗ-ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੇ ਚੱਕਰ ਕਟਦੀ ਅਤੇ ਦੂਸਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੀ ,ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨਾਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜੀਣੀ ਹੈ। ਜੋ ਉਹਨਾ ਅਪਨੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਨੇਮ ਬਣਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਕੁਮਿਨਟੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗੀ ਸੀ। ਦੂਰ ਦੁਰਾਡੇ ਤੋ ਵੀ ਉਹਨਾ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣ ਲੋੜਵੰਦ ਆਉਦੇ ਤੇ ਉਹਨਾ ਦੀ ਸੰਗਤ ਦਾ ਅਨੰਦ ਮਾਣਦੇ।ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਰਹਿਮ ਦੀ ਸਦੀਵੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੀ ਸੀ।ਅਕਸਰ ਅਜਨਬੀਆਂ ਨੂੰ ਦੋਸਤ ਬਣਾਉਦੇ ਤੇ ਉਹਨਾ ਨੂੰ ਸਿੱਖੀ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਲੋੜਵੰਦਾ ਨੂੰ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ,ਕਿ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਕ ਨਵੀਂ ਮੰਮੀ ਜਾਂ ਦਾਦੀ ਹੈ ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ  ਤੋਹਫ਼ੇ ਅਤੇ ਅਸੀਸਾਂ ਦੇ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀਆ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਸੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੌਦਿਆਂ ਤੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ!  ਉਹਨਾ ਦੀ ਪੌਦਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨੇ ਬਗ਼ੀਚੇ ਨੂੰ ਹਰਾ ਭਰਾ ਰਖਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪੌਦੇ ਇੰਨੇ ਵੱਡੇ ਹੋਏ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਆਉਣ ਕਰਕੇ ,ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੀਰਤਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ।ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਹੋਣ।ਪਿਛਲੇ 30 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਫਾਊਡੇਸ਼ਨ  ਗੁਰੂ ਘਰ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਥੰਮ ਰਹੇ ਸਨ। ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਕਿਸੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਲਈ ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਭਾਵਨਾ ਦੀ ਉਦਾਰਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਹਨਾ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਚ ਅਣਗਿਣਤ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਲਈ ਗੁੱਡੀਆਂ, ਕੰਬਲ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਵੀ ਬਣਾਏ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਕੀਰਤਨ ਜਾਂ ਕੁਝ ਚੰਗਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਤੋਹਫੇ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਕਮਿਨਿਟੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ,ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਜ ਪਾਠ (ਕਈ ਵਾਰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਪਾਠ ਕਰਨ)ਕੀਤੇ ਤੇ  ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਸੋਮਵਾਰ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਉਹਨਾ ਕਮਿਨਿਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦੇ ਸੱਦੇ ਲਈ ਸਹਿਜ ਪਾਠ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ,ਜੋ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਣ ਤੋ ਪਹਿਲਾ ਸੀ।ਮੰਗਲਵਾਰ ਸਵੇਰੇ, ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਖੂਨ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸਤ ਹੋ ਗਏ ਸੀ ਅਤੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਉਹਨਾ ਆਪਣਾ ਆਖਰੀ ਸਾਹ ਲਿਆ, ਤੇ ਇਸ ਫ਼ਾਨੀ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿ , ਗੁਰੂ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਜਾ ਬਿਰਾਜੇ। ਜੋ ਸਾਡੇ ਲਈ  ਅਕਹਿ ਸੀ। ਪਰ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦਾ ਨਿਯਮ ਹੈ “ ਜੋ ਆਇਆ ਉਹ ਚਲ ਸੀ” ਸੋ ਭਾਣੇ ਨੂੰ ਮੰਨ ਸਬਰ ਦਾ ਘੁੱਟ ਭਰ ਲਿਆ ਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵੱਲ ਚਾਲੇ ਪਾ ਲਏ ਸਨ।ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਨਿਰਭਰ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਉੱਤੇ ਬੋਝ ਨਹੀਂ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਉਹਨਾ ਨਾਲ ਵਾਪਰਿਆਂ ਹੈ।ਉਹਨਾ ਨੂੰ ਹਰ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਪਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ।ਜੋ ਉਸਦੀ ਛੂਤ ਵਾਲੀ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿਚ ਆਇਆ ਸੀ।  ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾ ਦੇ ਜਾਣ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਚੀਕ ਪਏ ,ਪਰ ਤੁਰੰਤ ਉਸਦੀ ਨਾ ਭੁੱਲਣ ਵਾਲੀ ਮਿਠਾਸ ਅਤੇ ਸੱਚੀ ਨਿਸ਼ਟਾ ਕਾਰਨ ਹੱਸਣ ਅਤੇ ਮੁਸਕੁਰਾਹਟ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਦੇ ਉਹਨਾ ਦੀਆ ਕਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਂਦੇ ਸਬਰ ਵਿੱਚ ਲਿਪਟ ਗਏ। ਕੁਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਉਹਨਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਸਾਰ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ: ਸਿੱਖੀ, ਪਰਿਵਾਰ, ਸਮਾਜ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਹਾਸੇ ਜੋ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ।ਉਹ ਆਪਣੇ 3 ਬੱਚਿਆਂ ਅਮ੍ਰਿੰਤ ਪਾਲ ਕੌਰ, ਅਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ,ਡਾ: ਰਾਜਵੰਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ / ਪਤਨੀ ਹਰਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ, ਬਲੂਪ ਕੌਰ ਅਤੇ ਬਲਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦਸ ਪੋਤੇ-ਪੋਤੀਆਂ ਤੇ ਦੋਹਤੇ ਦੋਹਤੀਆਂ ਜਿਨਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਤ ਅਮ੍ਰਿਤ ਕੌਰ (ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਤੀ ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ), ਹਰਜੋਤ ਸਿੰਘ (ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਸੰਦੀਪ ਕੌਰ), ਰਾਜਦੀਪ ਸਿੰਘ, ਸਹਿਜਨੀਤ ਕੌਰ, ਗੁਰਾਂਸ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਜਪਨੀਤ ਕੌਰ;  ਅਤੇ ਰਹਿਮੂਤ ਕੌਰ, ਹਿੰਮਤ ਸਿੰਘ, ਮਹਿਮਾ ਕੌਰ, ਅਤੇ ਗਾਵਨ ਸਿੰਘ  ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।