Articles by: Ninder Ghuganvi

ਡਾਇਰੀ ਦੇ ਪੰਨੇ -ਮੀਂਹ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿਚ ਤੱਤੇ ਦਿਨ

ਡਾਇਰੀ ਦੇ ਪੰਨੇ -ਮੀਂਹ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿਚ ਤੱਤੇ ਦਿਨ

22 ਜੂਨ, 2019, ਤਪਦਾ-ਸੜਦਾ ਤੇ ਲੋਅ ਨਾਲ ਲੂੰਹਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦਿਨ! ਤੱਤੀ ਹਨੇਰੀ…ਬਰਬਰ ਉਡ ਰਹੀ ਹੈ ਖੇਤਾਂ ‘ਚੋਂ…। ਮੀਂਹ ਕਣੀ ਦਾ ਨਾਮੋ-ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਕਿਧਰੇ! ਸੜਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ…ਠੰਢਕ ਭਾਲਦੀਆਂ, ਖੁਸ਼ਕੀ ਮਾਰੇ ਚਿਹਰੇ ਲੂਸੇ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਭੱਠੀ ਵਿਚ ਝਾਕਦਾ ਮੂੰਹ ਸੇਕ ਕੇ ਮੁੜਿਆ ਹੋਵੇ! ਮੁੱਕਣ ‘ਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਲੰਮੇਰੇ ਤੋਂ ਲੰਮੇਰਾ ਹੋਈ ਜਾਂਦੈ ਇਹ ਦਿਨ…। ਸੁਖਚੈਨ ਦੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ‘ਚੈਨ’[Read More…]

by July 18, 2019 Articles
ਡਾਇਰੀ ਦੇ ਪੰਨੇ -ਸੇਖਾ ਤਾਇਆ

ਡਾਇਰੀ ਦੇ ਪੰਨੇ -ਸੇਖਾ ਤਾਇਆ

(ਲਿਖੇ ਜਾ ਰਹੇ ਲੰਬੇ ਰੇਖਾ-ਚਿਤਰ ਵਿਚੋਂ) ਸੇਖੇ ਨੂੰ ਮੈਂ ‘ਤਾਇਆ’ ਆਖ ਕੇ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਹਾਂ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਹੀ। ਇਸ ਨਿਬੰਧ ਵਿਚ ਵੀ ਮੈਂ ‘ਤਾਇਆ’ ਹੀ ਆਖਾਂਗਾ। ਟੋਰਾਂਟੋ ਵਾਲੇ ਬਲਜਿੰਦਰ ਤੇ ਸਰ੍ਹੀ ਵਾਲੇ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸੇਖੇ ਨੇ ਕੋਈ ਠੇਕਾ ਨਹੀਂ ਲੈ ਰੱਖਿਆ ਕਿ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ‘ਸੇਖਾ’ ਸਿਰਫ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੀ ‘ਤਾਇਆ’ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰਾ ਤੇ ਗੁਰਮੀਤ ਕੜਿਆਲਵੀ ਦਾ ਵੀ ਤਾਇਆ ਹੈ। ਤਾਏ[Read More…]

by July 11, 2019 Articles
ਡਾਇਰੀ ਦੇ ਪੰਨੇ -ਕੰਵਲ ਦੇ ਕੋਲ-ਕੋਲ ਦੀ….

ਡਾਇਰੀ ਦੇ ਪੰਨੇ -ਕੰਵਲ ਦੇ ਕੋਲ-ਕੋਲ ਦੀ….

  ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਕੰਵਲ ਇੱਕ ਸੌ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਹੋ ਗਏ ਨੇ। ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਉਹ ਪਹਿਲਾ ਲੇਖਕ ਹੈ, ਜੋ ਸੌ ਨੂੰ ਟੱਪਿਆ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ (28 ਜੂਨ, 2018) ਪੰਜਾਬ ਆਰਟਸ ਕੌਂਸਲ ਵੱਲੋਂ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ ਕੰਵਲ ਜੀ ਦਾ ਸੌ ਸਾਲਾ ਜਨਮ ਦਿਨ ਉਹਦੇ ਘਰ ਢੁੱਡੀਕੇ ਮਨਾ ਆਏ ਸਾਂ ਤੇ ਇੱਕ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ‘ਪੰਜਾਬ ਗੌਰਵ ਪੁਰਸਕਾਰ’ ਵੀ[Read More…]

by July 3, 2019 Articles
ਡਾਇਰੀ ਦੇ ਪੰਨੇ -ਪਰੇਦਸੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਹਉਕੇ!

ਡਾਇਰੀ ਦੇ ਪੰਨੇ -ਪਰੇਦਸੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਹਉਕੇ!

2014 ਦਾ ਉਤਰ ਰਿਹਾ ਦਿਆਲੂ ਦਿਨ। ਮੈਂ ਵੈਨਕੂਵਰ ਦੀ ਏਅਰ ਪੋਰਟ ‘ਤੇ ਬੈਠਾਂ। ਵਾਪਸੀ ਹੈ ਮੇਰੀ। ਦੇਖਦਾ ਹਾਂ ਉਡਦੇ-ਲਹਿੰਦੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ। ਅਜੀਬ ਮੇਲਾ ਹੈ ਜਹਾਜ਼ੀ ਜਗਤ ਦਾ! ‘ਜਗ ਜੰਕਸ਼ਨ ਰੇਲਾਂ ਦਾ ਗੱਡੀ ਇੱਕ ਆਵੇ ਇੱਕ ਜਾਵੇ ਵਾਂਗ…।’ ਬਾਪੂ ਪਾਰਸ ਦੀ ਤਰਜ਼ ‘ਤੇ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਤੁਕ ਗੁਣ-ਗੁਣਾਉਣੀ ਚਾਹੀ, ਜਹਾਜ਼ੀ ਜਗਤ ਬਾਰੇ, ਪਰ ਅਹੁੜੀ ਨਹੀਂ। ਪਲ-ਪਲ ਉਤਰੀ ਤੇ ਲੱਥੀ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਜਹਾਜ਼,[Read More…]

by June 26, 2019 Articles
ਡਾਇਰੀ ਦੇ ਪੰਨੇ -ਨੌਂਲੱਖੇ ਬਾਗ ਦੀਆਂ ਬਾਤਾਂ

ਡਾਇਰੀ ਦੇ ਪੰਨੇ -ਨੌਂਲੱਖੇ ਬਾਗ ਦੀਆਂ ਬਾਤਾਂ

ਨਵਦੀਪ ਗਿੱਲ ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਬਰਨਾਲੇ ਕੱਚਾ ਕਾਲਜ ਰੋਡ ਹਰੀ ਕਬਾੜੀਏ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਮੂਹਰੇ ਮਿਲਿਆ, ਮੇਰੀ ਕਿਤਾਬ ਛਪ ਰਹੀ ਸੀ ਮੇਘ ਰਾਜ ਮਿੱਤਰ ਦੇ ਘਰ ਵਿਸ਼ਵ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ। ਮੈਂ ਕਈ-ਕਈ ਦਿਨ ਬਰਨਾਲੇ ਮਿੱਤਰ ਹੁਰਾਂ ਦੇ ਘਰ ਰੁਕਦਾ,ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਪਰੂਫ ਪੜ੍ਹਨ ਤੇ ਆਥਣੇ ਤੁਰਨ-ਫਿਰਨ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦਾ, ਅਣਖੀ ਜੀ, ਗਾਸੋ ਤੇ ਪ੍ਰੋ.ਰਾਹੀ ਹੁਰਾਂ ਦੇ ਦੀਦਾਰ ਕਰਦਾ। ਨਵਦੀਪ ਜਦੋਂ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲਣ[Read More…]

by June 20, 2019 Articles
ਡਾਇਰੀ ਦੇ ਪੰਨੇ – ਕਿੰਨਾ ਪਿਆਰਾ ਲਗਦੈ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡ੍ਹਣਾ

ਡਾਇਰੀ ਦੇ ਪੰਨੇ – ਕਿੰਨਾ ਪਿਆਰਾ ਲਗਦੈ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡ੍ਹਣਾ

ਬੰਦੇ ਬੋਲਦੇ ਸੁਣਦਾ ਹਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਹਿਜ-ਸੁਭਾਵਕ ਬੋਲੇ ਬੋਲਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਕਢਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਕਿਹੜੇ ‘ਕੋਸ਼’ ਵਿਚ ਦਰਜ ਹੋਊ? ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੁਛਦਾ ਹਾਂ। ਚੰਗੀਆਂ-ਭਲੀਆਂ ਬੁੜ੍ਹੀਆਂ ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ ਕਮਲੀ ਗੱਲ ਕਰਦੀਆਂ-ਕਰਦੀਆਂ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਿਆਣੀ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ਕਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨੇ। ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਸੁੱਝੀ ਹੋਊ, ਕਿੱਥੋਂ ਸੁੱਝੀ ਹੋਊ? ਸੁਣੇ-ਸੁਣਾਏ ਸ਼ਬਦਾਂ ਬਾਬਤ ਸੋਚਣਾ,ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡ੍ਹਣਾ, ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਰਿੜਕਣਾ, ਸ਼ਬਦਾਂ[Read More…]

by June 13, 2019 Articles
ਡਾਇਰੀ ਦੇ ਪੰਨੇ – ਮਾਵਾਂ, ਮੇਵੇ ਤੇ ਮਿਹਨਤਾਂ!

ਡਾਇਰੀ ਦੇ ਪੰਨੇ – ਮਾਵਾਂ, ਮੇਵੇ ਤੇ ਮਿਹਨਤਾਂ!

ਮਿਹਨਤਾਂ ਨੂੰ ਮੇਵੇ ਲਗਦੇ ਨੇ। ਮਾਵਾਂ ਮਿਹਨਤਾਂ ਕਰਦੀਆਂ ਮਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਤੇ ਅਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿਹਨਤਾਂ ਸਦਕੇ ਮੇਵੇ ਛਕਦੇ ਕਿਰਤ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਉਦਾਸ ਬਸਤੀਆਂ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰੀਆਂ-ਪਿਆਰੀਆਂ ਲਗਦੀਆਂ ਨੇ ਕਿਰਤੀਆਂ ਤੇ ਮਿਹਨਤਕਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁੱਲੀਆਂ। ਗੋਹਾ ਕੂੜਾ ਕਰਦੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਸਿਰ ‘ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੈਲਾਂ ਢੋਂਦੀਆਂ ਤੇ ਆਪ ਭੁੱਖੇ ਢਿੱਡ ਸੌਂਦੀਆਂ, ਪਤੀਆਂ ਤੋਂ ਕੁੱਟ ਖਾਂਦੀਆਂ ਤੇ ਲੁਕ-ਲੁਕ ਰੋਂਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਦੇ[Read More…]

by June 6, 2019 Articles
ਡਾਇਰੀ ਦੇ ਪੰਨੇ…… ਮੈਂ ਤਾਂ ਪਿੰਡ ਜਾਣੈ… 

ਡਾਇਰੀ ਦੇ ਪੰਨੇ…… ਮੈਂ ਤਾਂ ਪਿੰਡ ਜਾਣੈ… 

ਲੰਡਨ ਦੀਆਂ ਠੰਢੀਆਂ-ਭਿੱਜੀਆਂ, ਸਲਾਭ੍ਹੀਆਂ ਤੇ ਤਿਲਕਵੀਆਂ ਗਲੀਆਂ! ਕੁੜੀ ਤੇ ਪ੍ਰਾਹੁਣਾ ਗਏ ਕੰਮਾਂ ‘ਤੇ, ਘਰ ਕੱਲ-ਮਕੱਲਾ ਮੈਨੂੰ ਖਾਣ ਨੂੰ ਆਵੇ। ਮੇਰੇ ਪਿੰਡ ਦੀਆ ਗਲੀਆਂ ਦੀ ਯਾਦ ਸਤਾਵੇ। ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਗਾਉਣੋ ਨਹੀਂ ਹਟਦਾ…ਗਲੀਆਂ ਦੀ ਯਾਦ ਦੁਵਾਉਣੋ ਨੀ ਹਟਦਾ…ਧੂਹ ਕਲੇਜੇ ਪਾਉਣੋ ਨੀ ਹਟਦਾ…। ਸਿਖਰ ਦੁਪਹਿਰੇ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲ ਤੁਰਦਾ ਹਾਂ ਵਕਤ ਬਿਤਾਉਣ ਖਾਤਰ ਮੈਂ…। ਲੰਬੜਦਾਰ, ਮੈਂ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਰਦਾਰ। ਏਥੇ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਨਾ ਬੁਲਾਵੇ[Read More…]

by May 30, 2019 Articles
ਡਾਇਰੀ ਦੇ ਪੰਨੇ -ਧੂੰਏ ਦੀ ਧਾਹਾਂ ਤੇ ਲਾਟਾਂ ਦੀਆਂ ਲੇਰਾਂ

ਡਾਇਰੀ ਦੇ ਪੰਨੇ -ਧੂੰਏ ਦੀ ਧਾਹਾਂ ਤੇ ਲਾਟਾਂ ਦੀਆਂ ਲੇਰਾਂ

(ਘਸਮੈਲੀ ਡਾਇਰੀ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਪੰਨੇ ਫੋਲਦਿਆਂ ਟੋਰਾਂਰੋ ਫੇਰੀ ਚੇਤੇ ਆ ਗਈ ਹੈ), 11 ਸਤੰਬਰ, 2001 ਦਾ ਦਿਨ। ਸਵੇਰਾ ਹਾਲੇ ਜਾਗਿਆ ਹੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਬਰੈਂਪਟਨ ਸੁੱਤਾ ਪਿਐ। ਘਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਖੜ੍ਹਾ ਹਾਂ। ਸੁੰਨਸਾਨ ਸੜਕ ਸੱਪ ਦੀ ਜੀਭ ਜਿਹੀ। ਅੱਜ ਕਿਸੇ ਦੇ ਘਰ ਜਾਣੇ ਬ੍ਰੇਕ ਫਾਸਟ ‘ਤੇ। ਸੱਦਣ ਵਾਲੇ ਪਾਠਕ ਨੇ ਤਾਕੀਦ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਜਲਦੀ ਆਣਾ, ਫਿਰ ਮੈਂ ਕੰਮ ‘ਤੇ[Read More…]

by May 23, 2019 Articles
ਡਾਇਰੀ ਦੇ ਪੰਨੇ -ਖੇਤਾਂ ਦੀ ਅੱਗ

ਡਾਇਰੀ ਦੇ ਪੰਨੇ -ਖੇਤਾਂ ਦੀ ਅੱਗ

29 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2019 ਦੀ ਦੁਪਹਿਰ। ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅੱਜ ਖੇਤ ਸੜ ਰਿਹੈ। ਹਾੜੀ ਦੇ ਇਸ ਵਾਰ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਜਿੰਨੀਆਂ ਕਣਕ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਸੜੀਆਂ, ਓਨੀਆਂ ਮੇਰੀ ਸੁਰਤ ‘ਚ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੜੀਆਂ। ਕਣਕਾਂ ਕੀ ਸੜੀਆਂ, ਦੇਖ-ਸੁਣ ਕੇ ਦਿਲ ਸੜ ਰਿਹੈ ਤੇ ਸੁਆਹ-ਸੁਆਹ ਹੋਈ ਜਾ ਰਿਹੈ। ਰੋਜ਼ ਵਾਂਗ ਸੜਦੇ ਖੇਤ ਦੀਆਂ ਖਬਰਾਂ, ਫੋਟੂਆਂ ਤੇ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਦੇਖ ਹੁੰਦੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ[Read More…]

by May 16, 2019 Articles