Articles by: Ninder Ghuganvi

ਮੇਰਾ ਡਾਇਰੀਨਾਮਾ -ਪੰਜਾਬ ਸਿੰਆ੍ਹਂ ਕੀ ਹੋ ਗਿਐ ਤੈਨੂੰ…?

ਮੇਰਾ ਡਾਇਰੀਨਾਮਾ -ਪੰਜਾਬ ਸਿੰਆ੍ਹਂ ਕੀ ਹੋ ਗਿਐ ਤੈਨੂੰ…?

ਪਿੱਛੇ ਜਿਹੇ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸਾਂ ਸਾਊਥ ਵੱਲ। ਇਕ ਦਾਨਿਸ਼ਵਰ ਨੇ ਸਹਿਜ ਸੁਭਾਅ ਹੀ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਕਾ ਕਿਆ ਹਾਲ ਹੈ ਭਾਈ? ਕੀ ਦੱਸਾਂ, ਇੱਕੋ ਹੀ ਘਟਨਾ ਬਹੁਤ ਹੈ, ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਤੁਸੀਂ ਆਪੇ ਲਗਾ ਲੈਣਾ। ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਘਟਨਾ ਸੁਣਾਈ। ਘਟਨਾ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਮ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਘਟਨਾ ਇਉਂ ਸੀ: ਮੁਕਤਸਰ ਜਿਲੇ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਇਕ ਆਮ[Read More…]

by September 14, 2019 Articles
ਡਾਇਰੀ ਦਾ ਪੰਨਾ — ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਢੋਂਦੇ ਨਹੀਂ, ਜਿਊਣੇ ਆਂ…

ਡਾਇਰੀ ਦਾ ਪੰਨਾ — ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਢੋਂਦੇ ਨਹੀਂ, ਜਿਊਣੇ ਆਂ…

ਖਬਰ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਛਪਦੀ ਹੈ ਤੇ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਖਬਰ ਦੀ ਸਿਆਹੀ ਸੁੱਕ ਗਈ ਤਾਂ ਖਬਰ ਭੁੱਲ ਗਈ। ਸਭ ਕੁਛ ਆਮ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਿਆ ਪਰ ਸੁੰਨੀ ਕੋਠੀ ਦੁੱਖਾਂ ਮਾਰੇ ਕੱਲ-ਮੁਕੱਲੇ ਦਾਦੇ ਨੂੰ ਵੱਢ-ਵੱਢ ਖਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਦਾਦਾ, ਜੋ ਪੋਤੇ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਕੇ ਜ਼ਖਮੀ ਤਾਂ ਹੋ ਗਿਆ ਪਰ ਹੁਣ ਜਿਉਂ ਕੇ ਵੀ ਮੋਇਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ! ”ਸੰਨੀ ਪੁੱਤ,[Read More…]

by September 5, 2019 Articles
ਡਾਇਰੀ ਦੇ ਪੰਨੇ — ਨਿੱਕੇ ਨਿੱਕੇ ਕਦਮ ਵੱਡੀਆਂ ਪੁਲਾਂਘਾ ਬਣਦੇ

ਡਾਇਰੀ ਦੇ ਪੰਨੇ — ਨਿੱਕੇ ਨਿੱਕੇ ਕਦਮ ਵੱਡੀਆਂ ਪੁਲਾਂਘਾ ਬਣਦੇ

ਗੱਲ 1997 ਤੇ 98 ਦੇ ਵੇਲਿਆਂ ਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਜਲੰਧਰ ਸਾਂ ਤਾਂ ਅਲੂੰਏਂ ਜਿਹੇ, ਸੰਗਾਊ ਤੇ ਸਾਊ ਮੁੰਡੇ ਤਜਿੰਦਰ ਮਨਚੰਦੇ ਨਾਲ ਮੇਰੀਆਂ ਮੁਲਕਾਤਾਂ ਅਕਸਰ ਹੋਈਆਂ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਮੈਂ ਉਹਨੀ ਦਿਨੀ ਮਾਸਿਕ ‘ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਟਾਈਮਜ਼’ ਵਿਚ ਉਪ ਸੰਪਾਦਕ ਸਾਂ, ਉਹ ਗਾਇਕਾਂ ‘ਤੇ ਕਸੇ ਵਿਅੰਗਾਂ ਦੇ ਕਾਰਟੂਨ ਬਣਾ ਕੇ ਸੰਪਾਦਕ ਹਰਜਿੰਦਰ ਬੱਲ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਚਿਤਰ ਵਾਹੁੰਦਾ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਤਰ ਵਾਹੁੰਦਾ[Read More…]

by August 31, 2019 Articles
ਡਾਇਰੀ ਦਾ ਪੰਨਾ -ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਪ੍ਰਬਤਾਂ ਦੇ ਅੰਗ-ਸੰਗ

ਡਾਇਰੀ ਦਾ ਪੰਨਾ -ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਪ੍ਰਬਤਾਂ ਦੇ ਅੰਗ-ਸੰਗ

2005 ਦੀਆਂ ਗਰਮੀਆਂ। ਲੰਡਨ ਦਾ ਇਕ ਜੰਗਲ। ਇੱਕ ਨੁੱਕਰੇ ਨੀਰ ਵਹਾਉਂਦੀ ਦੇਖੀ ਉਦਾਸੀ ਲੱਦੀ ਇੱਕ ਨਦੀ! ਜਦ ਉਸ ਨਿੱਕੀ ਨਦੀਓਂ ਨੀਰ ਵਿਛੜਨ ਲੱਗਿਆ ਤਾਂ ਆਥਣ ਵੀ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਈ। ਇਹ ਨਦੀ ਜਿੰਨੀਓ ਨਿੱਕੀ, ਓਨੀਓਂ ਤਿੱਖੀ! ਭਰ ਭਰ ਵਗਦੀ ਹੈ। ਡੁੱਲ੍ਹਦੀ ਹੈ। ਉਛਲਦੀ ਹੈ ਤੇ ਨਿੱਕੀਆਂ ਚੋਆਂ ਨੂੰ ਵਗਣਾ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਕਦੇ ਕਦੇ ਸੋਗੀ ਨਗਮੇਂ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਨੀਲੱਤਣ ਰੰਗਿਆ ਪਾਣੀ ਇਹਦਾ[Read More…]

by August 22, 2019 Articles
ਡਾਇਰੀ ਦੇ ਪੰਨੇ – ਪੈੜਾਂ ਦੇਖਦਿਆਂ

ਡਾਇਰੀ ਦੇ ਪੰਨੇ – ਪੈੜਾਂ ਦੇਖਦਿਆਂ

ਸਵੇਰ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਭਾਈ ਸਪੀਕਰ ਵਿੱਚ ਦੀ ਬੋਲ ਕੇ, ਸੁੱਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਕਹੇ ਮੈਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਜਾਗਿਆ, ਭਾਈ ਦੇ ਬੋਲ ਹਟਣ ਪਿੱਛੋਂ ਇੱਕ ਚਿੜੀ ਮੇਰੇ ਸਿਰਹਾਂਦੀ ਚੀਂ-ਚੀਂ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਆਖਦੀ ਪਈ ਹੋਵੇ, ਉੱਠ ਵੀਰਾ ਵੇ, ਉੱਠ…ਦਿਨ ਚਿੱਟਾ ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲਾ ਏ… ਤੇ ਤੂੰ ਮੰਜਾ ਹਾਲੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ, ਚਿੜੀ ਦੇ ਆਖਣ ‘ਤੇ ਮੈਂ[Read More…]

by August 14, 2019 Articles
ਡਾਇਰੀ ਦੇ ਪੰਨੇ -ਗਿੱਪੀ ਗਰੇਵਾਲ ਨੂੰ ਆਈ ‘ਨਾਨਕੇ ਪਿੰਡੋਂ’ ਚਿੱਠੀ

ਡਾਇਰੀ ਦੇ ਪੰਨੇ -ਗਿੱਪੀ ਗਰੇਵਾਲ ਨੂੰ ਆਈ ‘ਨਾਨਕੇ ਪਿੰਡੋਂ’ ਚਿੱਠੀ

ਪਿਆਰੇ ਗਿੱਪੀ ਜੀਓ, ਹੁਣੇ ਥੁਆਡੀ ਫਿਲਮ ‘ਅਰਦਾਸ ਕਰਾਂ’ ਦੇਖ ਕੇ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਇਸਨੂੰ ਇਕੱਲੀ ਫਿਲਮ ਆਖਣ ਹੀ ਨਾਲ ਹੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ। ਇੱਕ ਫਲਸਫਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਕੌਂਸਲਿੰਗ ਵਾਂਗ ਹੈ ਤੇ ਰੀਲੈਕਸੇਸ਼ਨ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇਰੀ ਫਿਲਮ। ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ, ਉਹੀ ਡਾਇਰੀ ਰੂਪੀ ਚਿੱਠੀ ਦੇ ਪੰਨੇ ਬਣ ਗਏ। ਗਾਇਕ ਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਤਾਂ ਤੂੰ ਹੈ ਈ ਸੀ ਤੇ ਹੁਣ ਸਫਲ[Read More…]

by August 9, 2019 Articles
ਡਾਇਰੀ ਦੇ ਪੰਨੇ – ਜੰਮੂ ਜਾਂਦਿਆਂ-(2)

ਡਾਇਰੀ ਦੇ ਪੰਨੇ – ਜੰਮੂ ਜਾਂਦਿਆਂ-(2)

ਕੂਕਾਂ ਮਾਰਦੀ-ਮਾਰਦੀ ਰੇਲ ਕਾਫੀ ਪਿਛਾਂਹ ਖੜੋ ਗਈ ਸੀ। ਨੇੜਲੀ ਇੱਕ ਬੁੱਕ ਸਟਾਲ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪੁਛਦਾ ਹਾਂ, ”ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਅਖਬਾਰ ਕਿਹੜਾ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ…?” ਖੁਸ਼ਕੀ ਨਾਲ ਜੁਆਬ ਮਿਲਦਾ ਹੈ,”ਕੋਈ ਨਹੀਂ…।” ਜੁਆਬ ਸੁਣ ਪੁਛੇ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਗਿਆ, ”ਕਿਉਂ…?” ਫਿਰ ਖੁਸ਼ਕੀ ਭਰਿਆ ਜੁਆਬ ਹੈ, ”ਜਦ ਵਿਕਦਾ ਈ ਨਈ ਤੇ ਕਾਹਦੇ ਲਈ ਰੱਖਣਾਂ ਵਾਂ…?” ਬੇਹੱਦ ਨਿਰਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜੁਆਬ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ[Read More…]

by August 2, 2019 Articles
ਡਾਇਰੀ ਦੇ ਪੰਨੇ – ਜੰਮੂ ਨੂੰ ਜਾਂਦਿਆਂ…(1)

ਡਾਇਰੀ ਦੇ ਪੰਨੇ – ਜੰਮੂ ਨੂੰ ਜਾਂਦਿਆਂ…(1)

12 ਮਈ, 2019, 11 ਵਜੇ ਸਵੇਰੇ। ਜੰਮੂ ਜਾ ਰਿਹਾਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ, ਪਠਾਨਕੋਟੋਂ ਰੇਲੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹਾਂ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਲੰਘਿਆ ਸਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਠਾਨਕੋਟ ਵਿਚਦੀ…ਪਾਲਮਪੁਰੋਂ ਮੁੜਦਿਆਂ ਪਰ ਰਾਤ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਕੱਟੀ ਹੈ ਏਥੇ। ਪਠਾਨਕੋਟ ਭੋਲਾ-ਭਾਲਾ ਜਿਹਾ ਸ਼ਹਿਰ ਲੱਗਿਐ, ਸਾਦ-ਮੁਰਾਦਾ ਜਿਹਾ…ਏਹਦੀ ਹਰੇਵਾਈ ਨੇ ਮਨ ਮੋਹ ਲਿਐ…ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ ਮੈਂ ਡਾਇਰੀ ਲਿਖਦਿਆਂ। ਕੂਕਾਂ ਮਾਰਦੀ ਰੇਲ ਦੌੜੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਸਿਰਪੱਟ…ਸੁਸਤੀ ਮਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਰੇਲ, ਸਗੋਂ ਚੁਸਤੀ[Read More…]

by July 26, 2019 Articles
ਡਾਇਰੀ ਦੇ ਪੰਨੇ -ਮੀਂਹ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿਚ ਤੱਤੇ ਦਿਨ

ਡਾਇਰੀ ਦੇ ਪੰਨੇ -ਮੀਂਹ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿਚ ਤੱਤੇ ਦਿਨ

22 ਜੂਨ, 2019, ਤਪਦਾ-ਸੜਦਾ ਤੇ ਲੋਅ ਨਾਲ ਲੂੰਹਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦਿਨ! ਤੱਤੀ ਹਨੇਰੀ…ਬਰਬਰ ਉਡ ਰਹੀ ਹੈ ਖੇਤਾਂ ‘ਚੋਂ…। ਮੀਂਹ ਕਣੀ ਦਾ ਨਾਮੋ-ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਕਿਧਰੇ! ਸੜਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ…ਠੰਢਕ ਭਾਲਦੀਆਂ, ਖੁਸ਼ਕੀ ਮਾਰੇ ਚਿਹਰੇ ਲੂਸੇ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਭੱਠੀ ਵਿਚ ਝਾਕਦਾ ਮੂੰਹ ਸੇਕ ਕੇ ਮੁੜਿਆ ਹੋਵੇ! ਮੁੱਕਣ ‘ਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਲੰਮੇਰੇ ਤੋਂ ਲੰਮੇਰਾ ਹੋਈ ਜਾਂਦੈ ਇਹ ਦਿਨ…। ਸੁਖਚੈਨ ਦੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ‘ਚੈਨ’[Read More…]

by July 18, 2019 Articles
ਡਾਇਰੀ ਦੇ ਪੰਨੇ -ਸੇਖਾ ਤਾਇਆ

ਡਾਇਰੀ ਦੇ ਪੰਨੇ -ਸੇਖਾ ਤਾਇਆ

(ਲਿਖੇ ਜਾ ਰਹੇ ਲੰਬੇ ਰੇਖਾ-ਚਿਤਰ ਵਿਚੋਂ) ਸੇਖੇ ਨੂੰ ਮੈਂ ‘ਤਾਇਆ’ ਆਖ ਕੇ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਹਾਂ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਹੀ। ਇਸ ਨਿਬੰਧ ਵਿਚ ਵੀ ਮੈਂ ‘ਤਾਇਆ’ ਹੀ ਆਖਾਂਗਾ। ਟੋਰਾਂਟੋ ਵਾਲੇ ਬਲਜਿੰਦਰ ਤੇ ਸਰ੍ਹੀ ਵਾਲੇ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸੇਖੇ ਨੇ ਕੋਈ ਠੇਕਾ ਨਹੀਂ ਲੈ ਰੱਖਿਆ ਕਿ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ‘ਸੇਖਾ’ ਸਿਰਫ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੀ ‘ਤਾਇਆ’ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰਾ ਤੇ ਗੁਰਮੀਤ ਕੜਿਆਲਵੀ ਦਾ ਵੀ ਤਾਇਆ ਹੈ। ਤਾਏ[Read More…]

by July 11, 2019 Articles